Burkina Faso: Thomas Sankara – Presente!

15 października, jak co roku, w Burkina Faso miały miejsce obchody rocznicy tragicznej śmierci prezydenta Thomasa Sankary, jednego z najwybitniejszych afrykańskich mężów stanu w XX wieku. Organizatorem obchodów jest Związek na rzecz Odrodzenia – Partia Sankarystowska (UNIR-PS), ruch polityczny, któremu przewodzi Bénéwendé Stanislas Sankara (niespokrewniony ze zmarłym prezydentem). W ubiegłych latach obchody odbywały się na cmentarzu Dagnoen na przedmieściach Wagadugu, nazywanym „cmentarzem męczenników”. W tym roku po raz pierwszy towarzyszyły spotkania i konferencje poświęcone dziedzictwu burkińskiego przywódcy. Występowali na nich m.in. Germaine Pitroipa (współpracowniczka Thomasa Sankary w okresie jego rządów), El Hadj Mousbila Sankara (były ambasador Burkina Faso w Libii Kadafiego) oraz zespół adwokatów pracujących nad wyjaśnieniem szczegółów zabójstwa prezydenta.

W 1983 r. kapitan Thomas Sankara przejął władzę w Republice Górnej Wolty drogą zamachu stanu. W 1984 r. zmienił wywodzącą się jeszcze z czasów kolonialnych nazwę państwa na Burkina Faso, czyli „kraj ludzi prawych”. Przeprowadził energiczną reformę rolną, która w krótkim czasie uczyniła Burkina Faso samowystarczalnym pod względem żywnościowym. Uchroniła kraj z jednej strony przed groźbą niedożywienia, z drugiej strony przed koniecznością zadłużania się dla zakupu żywności z importu. Sankara dążył do uniezależnienia swojego państwa od zewnętrznych wpływów poprzez maksymalne oparcie gospodarki na produkcji własnej (m.in. kampanie na rzecz rezygnacji z zagranicznej odzieży i używania wyłącznie ubrań wytworzonych przez krajowy przemysł odzieżowy). Propagował oszczędność i gospodarność w funkcjonowaniu państwa. Sprzedał na przykład wszystkie luksusowe samochody służbowe będące wcześniej do dyspozycji wysokich urzędników i zastąpił je tanimi, używanymi autami osobowymi, a uzyskaną wskutek zamiany nadwyżkę pieniędzy przeznaczył na dofinansowanie usług publicznych. Sam jako głowa państwa nieustannie dawał przykład oszczędności i egalitaryzmu, żyjąc bardzo skromnie. Rozbudował publiczną służbę zdrowia oraz wprowadził ściśle egzekwowane zakazy poligamii, kliteridektomii („obrzezania kobiet”) i małżeństw przymusowych. Był zwolennikiem panafrykanizmu i zerwania przez Afrykę neokolonialnej zależności od Zachodu; w polityce zagranicznej współpracował z oponentami bloku zachodniego: Libią, Kubą czy Związkiem Sowieckim. Konsekwentnie odmawiał przyjmowania zagranicznej „pomocy finansowej”, zwłaszcza „pożyczek” natrętnie wciskanych przez Bank Światowy. W lipcu 1987 r. w słynnej mowie wygłoszonej podczas obrad Organizacji Jedności Afrykańskiej w Addis Abebie Sankara wezwał kraje afrykańskie, aby przestały spłacać zadłużenie zagraniczne, ponieważ jest ono pułapką, w jaką Zachód celowo wciąga uboższe państwa, by móc je potem eksploatować tytułem „zwrotu długu” – a zaoszczędzone w ten sposób środki przeznaczyły na finansowanie własnego rozwoju. Trzy miesiące później Francja przy poparciu USA zorganizowała pucz w Wagadugu, w którego trakcie Sankara został zamordowany. Miał wówczas 38 lat. Władzę przejął przywódca jego zabójców, Blaise Compaoré. Compaoré rządził do 2014 r., wykazując spolegliwość wobec Francji, Stanów Zjednoczonych i „międzynarodowych” instytucji finansowych, dzięki czemu nie zarzucano mu rządów dyktatorskich. Podczas zamieszek, które zmusiły go do ucieczki z kraju, na ulicach pojawiło się wiele portretów Thomasa Sankary i haseł odwołujących się do jego dziedzictwa politycznego.

Za rządów Compaorégo rodzina zamordowanego prezydenta bezskutecznie próbowała walczyć przed krajowymi sądami o ustalenie szczegółowych okoliczności jego śmierci, mimo, iż w 2008 r. Afrykański Trybunał Praw Człowieka nakazał władzom Burkina Faso umożliwienie przeprowadzenia rzetelnego śledztwa. Dopiero w maju bieżącego roku dokonano ekshumacji zwłok Sankary i jego dwunastu towarzyszy zamordowanych wraz z nim. Wyniki sekcji zwłok miały zostać podane do wiadomości publicznej 17 września, jednak przeszkodziła temu próba zamachu stanu podjęta przez generała Gilberta Diendéré. Mariam Sankara, wdowa po zmarłym przywódcy, w wywiadzie dla Radio France Internationale nazwała to wydarzenie bardzo dziwnym zbiegiem okoliczności. Tajemnicą poliszynela jest fakt, iż Diendéré uczestniczył w spisku na życie Sankary jako ówczesny dowódca Prezydenckiego Regimentu Bezpieczeństwa (RSP). Później został szefem państwowych sił bezpieczeństwa przy prezydencie Compaorém. Po nieudanym puczu w tym roku został aresztowany i postawiono mu jedenaście zarzutów. Tymczasowy prezydent Michel Kafando powiedział, iż „postępowanie sądowe (…) z pewnością będzie teraz jeszcze bardziej interesujące, podczas gdy każdy już wie, że generał Diendéré brał udział w zdarzeniu, które kosztowało życie prezydenta Sankarę”.

Wyniki sekcji zwłok Thomasa Sankary ujawniono ostatecznie 13 października. Jak podano, w chwili śmierci został dosłownie „podziurawiony kulami” (to oficjalne potwierdzenie krążących już wcześniej relacji, zgodnie z którymi zginął od dużej liczby strzałów). Jeden z prawników rodziny Sankarów poinformował również, że o udział w morderstwie oskarżono dotąd osiem osób; wśród nich są żołnierze RSP.

(Na podstawie pcsa.org.pl opracował A.D.)

Thomas_Sankara

Dodaj komentarz