Libia: Doniesienia o śmierci Haftara przedwczesne

W piątek 13 kwietnia media związane z uznawanym przez ONZ islamistycznym rządem z Trypolisu, jak również m. in. France24, donosiły o śmierci marszałka Chalify Haftara, głównodowodzącego Libijskiej Armii Narodowej. Wieści te dementuje Libijska Armia Narodowa, potwierdzając jednak, że Hafar przebywa na leczeniu w Paryżu; 75-letni marszałek ma być jednak w „dobrym zdrowiu” i wkrótce wrócić do Libii; zaś wysłannik ONZ do Libii, Ghassan Salamé utrzymuje, że miał rozmawiać z Haftarem przez telefon 13. kwietnia o „ogólnej sytuacji w kraju”. Sam libijski dowódca oskarża o rozsiewanie plotek o swojej śmierci Bractwo Muzułmańskie.

Marszałek Chalifa Haftar jest kontrowersyjną postacią o niejednoznacznej roli. Zapisał się po raz pierwszy na kartach libijskiej historii w 1969 r., kiedy należąc do Ruchu Wolnych Oficerów (zrzeszającego 70 młodych oficerów armii libijskiej, gł. łączności), wziął udział w obaleniu króla Idrisa – pierwszego i jedynego króla Libii (od 1951 r.; wcześniej emira Cyrenajki i sufickiego przywódcy religijnego z bractwa senusija) – w wydarzeniu znanym szerzej jako „Rewolucja 1 września”; podobnie jak pozostali rewolucjoniści, Haftar był sekularystą i naserystą. Przewrót o dzień wyprzedził abdykację króla, który w tym czasie przebywał na leczeniu w Turcji. Władza monarchy, który skupiał się na wzmacnianiu własnej rodziny i plemiennych sojuszy dochodami z wydobycia ropy naftowej, nie wykazując większego zainteresowania rządzeniem wszystkimi libijskimi krainami (Cyrenajką, Fezzanem, Trypolitanią i Syrtyką) była na tyle słaba, że przewrót trwał zaledwie około dwóch godzin, a kilka dni wystarczyło rewolucjonistom, by opanowali cały kraj. Haftar nie był wówczas jednak na tyle ważną postacią, by znaleźć się w 12-osobowej Libijskiej Radzie Rewolucyjnej, która z Kaddafim na czele stanowiła rząd Libii po przewrocie. Szybko jednak zbliżył się do Kaddafiego (który w jednym z wywiadów powiedział, że „był dla niego jak syn, podczas gdy on [Kaddafi] był jego duchowym ojcem”) i już w 1973 r. dowodził libijskimi wojskami w wojnie Jom Kippur na Synaju. Wkrótce później Haftar został mianowany przez Kaddafiego szefem sztabu armii libijskiej, a następnie głównodowodzącym w „wojnie toyot” z Czadem (1986-1987), gdzie został wzięty do niewoli wraz z kilkuset podwładnymi już po tym, jak Libia podpisała z Czadem umowę o wycofaniu swojej armii, co zmusiło Kaddafiego do wyrzeczenia się jeńców, co tenże uczynił publicznie. Haftar, jak się wydaje, potraktował ten gest jako osobistą zdradę i kolejne lata życia poświęcił walce z Kaddafim. Wkrótce został zwolniony z więzienia i związał się z osiadłą w Czadzie i wspieraną przez CIA opozycją, Narodowym Frontem Ocalenia Libii (której wieloletni szef, Mohammed Magariaf, później przewodził rządowi „rewolucjonistów” w momencie śmierci Kaddafiego), organizując nawet własną „Libijską Armię Narodową”, której planował użyć do interwencji w Libii. Uprzedził go jednak Kaddafi, wspierając zamach stanu w Czadzie, kończący rządy prezydenta Hissène Habrégo. Haftar i jego ludzie musieli zostać ewakuowani przez Amerykanów do Zairu, następnie do Kenii, aż w końcu do Stanów Zjednoczonych, skąd Haftar jeszcze kilkakrotnie próbował obalić Kaddafiego. Amerykańskie wsparcie stopniowo malało jednak wraz końcem zimnej wojny, by ostatecznie porzucić go w 2003 r., kiedy Kaddafi po inwazji na Irak dokonał zbliżenia z Zachodem. Kiedy wrócił do Libii w marcu 2011 r., prawdopodobnie działał sam. Dzięki swojemu doświadczeniu wojskowemu, szybko został jednym z dowódców powstania; po sukcesie tegoż, zniknął na pewien czas ze sceny politycznej, podobnie jak inni byli współpracownicy Kaddafiego, którzy dołączyli do przewrotu i pozostawał w cieniu aż do lutego 2014 r., kiedy wezwał Libijczyków do powstania przeciwko opanowanemu przez islamistów Powszechnemu Kongresowi Narodowemu. Ta pierwsza próba była jednak nieudana i Haftar nie uzyskał poparcia. Zbierał jednak zwolenników i 16. maja siłami lądowymi i powietrznymi zaatakował islamistów w Benghazi, rozpoczynając tym samym Operację „Godność” i trwającą do dziś drugą libijską wojnę domową. Siły Haftara walczą w niej po stronie Izby Reprezentantów z Tobruku, jednego z trzech konkurencyjnych ośrodków władzy we współczesnej Libii, wspieranego m. in. przez Rosję i kaddafistowskich lojalistów (m. in. przez Brygadę ’93, odpowiedzialną za pro-kaddafistowskie powstanie w Bani Walid z 2012), przeciwko uznawanemu międzynarodowo rządowi z Trypolisu.

(na podst. aawsat.com/middleeasteye.net)

Dodaj komentarz